მთავარი აქტუალური თემა არქიტექტურა ა ნ ძ ა

ა ნ ძ ა

თბილისის სატელევიზიო ანძა დიდი ხანია, დატვირთული რეჟიმით მუშაობს. ტელევიზორით, ტელეფონით, რაციით თუ სხვა საკომუნიკაციო საშუალებებით, ის საზოგადოებასთან მუდმივ კავშირშია. მალე მის სიმაღლეში გაზრდას და გადამცემების დამატებასაც გეგმავენ.

სატელევიზიო ანძა საყრდენი მოწყობილობა გახლავთ, რომელზეც სხვადასხვა ტექნოლოგიური ანტენა და გამომსხივებელია დამაგრებული. მსოფლიოში არსებული ანძები ერთმანეთისგან მათი მახასიათებლებით განსხვავდება. არსებობს პანორამული ანძები, სადაც ტურისტების ასვლაა შესაძლებელი. სამწუხაროდ, ჩვენი ანძა ამ ფუნქციას თავიდანვე არ ითვალისწინებდა.

თბილისის საერთო სატელევიზიო მაუწყებლობა 1956 წელს დაიწყო. მაშინ გადმოცემას 186 მ. სიმაღლის სატელევიზიო კოშკი უზრუნველყოფდა. დროთა განმავლობაში, მეტი გადამცემი და მრავალფუნქციური სატელევიზიო მაუწყებლობა აუცილებელი ხდებოდა. ამის გამო, 1974 წელს ძველი სატელევიზიო ანძა 274,5 მ. სიმაღლის ახალმა ანძამ ჩაანაცვლა, პატარა კი – გორში გადაიტანეს, სადაც მუშაობას დღესაც წარმატებულად აგრძელებს.

გარდა იმისა, რომ თბილისის სატელევიზიო ანძა ძალიან მაღალია, საკმაოდ განიერიცაა. მასთან მიახლოება ნებისმიერ ადამიანზე ძლიერ შთაბეჭდილებას ახდენს. ტექნიკური საამქროს ინჟინრის მოადგილე – ვახო შარიქაძე უკვე 8 წელია, ანძაზე მუშაობს და ზევით ასვლა ყოველდღიურად უწევს. ლიფტის პირველი გაჩერება 77 მ. სიმაღლეზეა. „ – სიმაღლის ხშირი ცვალებადობა წნევის აწევ-დაწევას იწვევს, რაც მუშაობის დროს არასასიამოვნოა, თუმცა ამას უკვე მიჩვეულები ვართ,“ – ამბობს ვახო. ლიფტი ძველია, მაგრამ – განახლებული. მასში სართულების მაჩვენებლების არსებობის მიუხედავად, გაჩერებებს სართულების ნაცვლად, მეტრებით ითვლიან.

ასვლისას პირველი, რასაც შენიშნავთ, პირდაპირი ჩართვების გადამცემებია. ზოგიერთ მათგანს გაგრილების სისტემა და პირადი ოთახიც აქვს (თანამშრომლები „VIP ოთახსაც“ ეძახიან). უშუალოდ ანძაზე 8 თანამშრომელი მუშაობს. თანამშრომელთა შტატის შემცირების შემდეგ, რაც ციფრულ სისტემაზე გადასვლის მერე მოხდა, ინჟინრის თანამდებობა ოპერატორობამ შეცვალა. აქ მყოფი თანამშრომლების მოვალეობა ჩართვა-გამორთვა და სისტემების მონიტორინგია. სისტემებს ყოველ ნახევარ საათში ერთხელ ამოწმებენ. ხარვეზის აღმოჩენის შემთხვევაში, ნებართვის გარეშე ჩარევის უფლება არ აქვთ. სისტემებზე პასუხისმგებლობას საკუთარ თავზე კომპანიები იღებენ.

აქ რადიო „მუზას“, „სუპერ-TV“-ის, რადიო „საპატრიარქოს“ სარეზერვო გადამცემი, „რუსთავი 2“-ის პირდაპირი ჩართვის გადამცემის პირადი ოთახი და კიდევ სხვა სისტემებია. შსს-ს და საელჩოების გადამცემების ოთახი დალუქულია – იქ ვერავინ შედის.

აივანზე პატარა, სახიფათო ხიდით მეორე მხარეს გადასვლაა შესაძლებელი, საიდანაც „ჯეოსელის“ გადამცემი სისტემა მოჩანს.  ხანძრის გაჩენის შიშით, აივნიდან სიგარეტის გადაგდებას ერიდებიან. ანძაზე ხანძარი ჯერ არავის დავიწყებია: 1994 წელს, როცა „მხედრიონი“ საკუთარი ტელეარხის მაუწყებლობას ახორციელებდა და ანძაზე კონტროლიც დამყარებული ჰქონდა, გადამცემებს ხანძარი გაუჩნდა. მის ჩაქრობას დიდი ხნის განმავლობაში ცდილობდნენ. გადამცემები განადგურდა და „მხედრიონის“ არხმა მაუწყებლობა შეწყვიტა. ხანძრის კვალი ანძას დღესაც ეტყობა, თუმცა – უმნიშვნელოდ.

შემდეგ სიმაღლეზე ასასვლელად სამუშაო ლიფტია საჭირო. ის 164 მ. სიმაღლეზე ადის. მასში 2 ადამიანი გაჭირვებით ეტევა.

ძირითადად, ამ სიმაღლეზე სხვადასხვა სახის თუ ფირმის ანტენები და გადამცემებია დამაგრებული. სატელევიზიო ანტენები და მაღალი გასხივების მქონე გადამცემები ანძის კენწეროშია მობილიზებული, საიდანაც კავშირი საქართველოს ყველა მიმართულებით მყარდება. მანათობლები ანძას სხვადასხვა ფერებში ანათებენ. მათზე პასუხისმგებელი თბილისის მერია გახლავთ.

ვიდრე ანძას გაანათებენ, მანამდე წითელ და თეთრ ფერებში ღებავენ. ამიტომ მფრინავებს მისი შემჩნევა საერთოდ არ უჭირთ. 70-იან წლებში, ანძის შეღებვა ერთ ადამიანს ევალებოდა. ახლა ამ საქმეს რამდენიმე ადამიანი ასრულებს.

ტექნიკოსები სამონტაჟო სამუშაოების წარმოებას მაღალ სიმაღლეზე მიჩვეულები არიან – აქ სპეციალური, გამოსხივების საწინააღმდეგო ტანსაცმლით ამოდიან. ქარის საშიშროება თუ ახლოვდება მუშაობას წყვეტენ. ქარში იქ მუშაობა თითქმის შეუძლებელია.

უამინდობაში ანძაზე მეხის დაცემის ალბათობაც საკმაოდ მაღალია. ამ დროს შეიძლება, ელექტროსისტემა წყობიდან გამოვიდეს და მისი ჩანაცვლება სარეზერვო მოწყობილობით გახდეს საჭირო. მოგეხსენებათ, სფერული მეხიც არსებობს, რომელიც ადამიანს ეცემა. ამიტომ უამინდობისას ანძაზე ასვლა ყველასთვის აკრძალულია.

შემდეგ აივანზე ასვლა სარეზერვო კიბით ხდება. ბოლოს წინა აივანი 252.83 სიმაღლეზე მდებარეობს და იქიდან გადმოხედვა საკმაოდ ექსტრემალურია.

ზამთარში თოვლი რომ არ დაგროვდეს, აივანს ჭრილები აქვს გაკეთებული და ქვევით ყველაფერი ჩანს. გარშემო რამდენიმე გადამცემი და ანტენა დგას. აქედან თბილისის არაჩვეულებრივი ხედი იშლება.

საქართველოს ტელერადიო ცენტრის დირექტორის მოადგილე – ბორის ადამია გახლავთ. ის აქ სტუდენტობის პერიოდიდან – 1978 წლიდან მუშაობს. მან ქვედა სართულზე, მულტიპლექსის სისტემისა და მონიტორინგის ცენტრის მუშაობის შესახებ გვიამბო.

ერთი გადამცემისთვის (სისტემისთვის) ადგილის გამოყოფა ანძაზე ყოველთვიურად, 1200 ლარი ჯდება, არხის გადაცემა 1 მეგაბიტის გატარებით და ანძის პირადი მულტიპლექსის (რაც სატელევიზიო მაუწყებლობას უზრუნველყოფს) მეშვეობით, 9 000 ლარი ღირს. ძირითადად, 2.2 მეგაბიტს ატარებენ. მაღალ გაფართოებას (HD) სამი ჩვეულებრივი არხის რესურსი, 8 მეგაბიტის გატარება სჭირდება. შესაბამისად, 9 000 ლარი 8-ზე მრავლდება და ყოველთვიური გადასახადი 72 000 ლარი გამოდის. კერძო ბიზნესის ხელშეწყობის მიზნით, სახელმწიფომ ტელერადიოცენტრს 3 არხის გატარების (საერთოდ, 15-მდეა შესაძლებელი) უფლება მისცა, დანარჩენს – კერძო კომპანიები, მაგალითად – „სტერეო+“ და რამდენიმე რეგიონალური მაუწყებლობის მულტიპლექსები ატარებენ. ტელერადიოცენტრის მულტიპლექსის ბოლომდე დატვირთვის შემთხვევაში, სხვა საჭირო აღჭურვილობა-დანადგარების შეძენასთან ერთად, თანამშრომლების ხელფასების გაზრდაც მოხერხდებოდა, რაც ამჟამად, 600-დან 1200 ლარამდე მერყეობს.

საქართველოს მასშტაბით, ყველა საბაზო სადგური მონიტორინგის ოთახიდან კონტროლდება. ეკრანზე მწვანე და ყვითელი ფერი ხარვეზის გარეშე მუშაობის მანიშნებელია. თუ რომელიმე სადგურს ძაბვა არ მიეწოდება, მაჩვენებელი წითელ ფერს იღებს. ყვითელი მაშინ ინთება, როცა დენი სადგურს გენერატორის მეშვეობით მიეწოდება. „ – ყოველ დილას თათბირს ვატარებთ, სადაც სადგურებზე არსებულ პრობლემებს განვიხილავთ და საჭიროების შემთხვევაში, ტექნიკოსების გუნდს ხარვეზის გასწორების მიზნით, ადგილზე ვგზავნით,“ – ამბობს ბატონი ბორისი.

საქართველოს მასშტაბით, ტელერადიოცენტრის გამართულ მუშაობაზე 230 თანამშრომელია პასუხისმგებელი (თბილისში – 80 თანამშრომელი). ციფრულ სისტემაზე გადასვლამდე, ეს რიცხვი 400-ს აღწევდა. ქუთაისში თანამშრომლების რაოდენობა 12-დან 5-მდე შემცირდა. ამ ეტაპზე, მათი ძირითადი მოვალეობა სისტემების გადატვირთვა და მონიტორინგია.

უკვე 43 წელია, რაც ბორის ნიკოლაევის ძე ბუტის მიერ უკრაინაში დაპროექტებული, თბილისის სატელევიზიო ანძა თავის მოვალეობას ასრულებს. ამ პერიოდის განმავლობაში, მისი იერსახე (ფერის გარდა) ჯერ არ შეუცვლიათ, თუმცა ძალიან მალე სიმაღლეში გაზრდიან – კენწეროზე ადგილის უკმარისობის გამო, 2 მეტრის დაშენება გადაწყვიტეს და ანძის სიმაღლე 276,5 მ. გახდება.

 

ავტორი: ირაკლი შალამბერიძე

pepper.ge